ในการเริ่มต้นทำธุรกิจร่วมกันตั้งแต่ 2 คนขึ้นไป ผู้ประกอบการมักเกิดความลังเลระหว่างการจดทะเบียนเป็น ห้างหุ้นส่วนจำกัด (หจก.) หรือ บริษัทจำกัด (บจก.)
แม้ทั้งสองรูปแบบจะมีสถานะเป็นนิติบุคคลตามกฎหมายเหมือนกัน แต่มีรายละเอียดในเชิงโครงสร้าง ขั้นตอนการจดทะเบียน และภาระความรับผิดชอบที่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ ดังนี้
1. โครงสร้างทุนและลักษณะการลงทุน
- บริษัทจำกัด: ทุนจดทะเบียนต้องแบ่งออกเป็น "หุ้น" ที่มีมูลค่าเท่ากัน โดยกฎหมายกำหนดมูลค่าหุ้นขั้นต่ำไว้ที่ 5 บาทต่อหุ้น และต้องเรียกชำระค่าหุ้นครั้งแรกอย่างน้อย ร้อยละ 25 ของมูลค่าหุ้นทั้งหมด
- ห้างหุ้นส่วนจำกัด: การลงหุ้นยืดหยุ่นกว่า สามารถลงทุนด้วยเงินสด ทรัพย์สิน หรือแรงงานก็ได้ (ยกเว้นหุ้นส่วนประเภทจำกัดความรับผิดที่ไม่สามารถลงแรงงานได้) และไม่จำเป็นต้องแบ่งทุนเป็นหุ้นที่มีมูลค่าเท่ากัน
2. ประเภทผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและความรับผิดชอบ
- บริษัทจำกัด: ผู้ถือหุ้นทุกคนมีความรับผิดจำกัดเพียงไม่เกินจำนวนเงินค่าหุ้นที่ตนเองยังส่งใช้ไม่ครบถ้วนเท่านั้น ทรัพย์สินส่วนตัวจึงแยกออกจากบริษัทอย่างชัดเจน
- ห้างหุ้นส่วนจำกัด: แบ่งหุ้นส่วนเป็น 2 ประเภท คือ หุ้นส่วนจำกัดความรับผิด (รับผิดเฉพาะเงินที่ลงหุ้น) และ หุ้นส่วนไม่จำกัดความรับผิด ซึ่งต้องร่วมรับผิดในหนี้สินทั้งหมดอย่างไม่จำกัดจำนวน โดยหุ้นส่วนผู้จัดการต้องมาจากกลุ่มไม่จำกัดความรับผิดนี้เท่านั้น
3. ขั้นตอนการจดทะเบียนที่แตกต่าง
แม้ทั้งสองรูปแบบจะต้องเริ่มจากการจองชื่อนิติบุคคลผ่านระบบออนไลน์ของกรมพัฒนาธุรกิจการค้าเหมือนกัน แต่ขั้นตอนหลังจากนั้นมีความซับซ้อนต่างกัน:
- บริษัทจำกัด (บจก.): มีกระบวนการที่รัดกุมกว่า ได้แก่ การจดทะเบียนหนังสือบริคณห์สนธิ (บอจ.2) การเปิดจองซื้อหุ้น การจัดประชุมจัดตั้งบริษัทเพื่อพิจารณาข้อบังคับและเลือกตั้งกรรมการ และการเรียกเก็บค่าหุ้นขั้นต่ำร้อยละ 25 ก่อนยื่นจดทะเบียนจัดตั้งภายใน 3 เดือนหลังวันประชุม
- ห้างหุ้นส่วนจำกัด (หจก.): เรียบง่ายกว่า โดยเน้นการทำสัญญาจัดตั้งห้างหุ้นส่วนระหว่างกัน และหุ้นส่วนผู้จัดการยื่นคำขอจดทะเบียนต่อนายทะเบียนได้ทันที โดยไม่ต้องผ่านการจองซื้อหุ้นหรือประชุมจัดตั้งที่เป็นทางการ
4. เอกสารและค่าธรรมเนียมราชการ
- รหัสเอกสาร: บริษัทจำกัดใช้ชุดแบบฟอร์ม "บอจ." (เช่น บอจ.1, บอจ.3, บอจ.5) ส่วนห้างหุ้นส่วนใช้ชุดแบบฟอร์ม "หส." (เช่น หส.1, หส.2)
- อัตราค่าธรรมเนียม: การจดทะเบียน บจก. มีค่าธรรมเนียมสูงกว่า หจก.
| รูปแบบ | ยื่นแบบกระดาษ (Walk-in) | ยื่นออนไลน์ |
|---|---|---|
| บริษัทจำกัด (บจก.) | ประมาณ 5,500 บาท | ประมาณ 2,750 บาท |
| ห้างหุ้นส่วนจำกัด (หจก.) | 1,000 บาท | 500 บาท |
5. ภาระหน้าที่หลังการจดทะเบียน
บริษัทจำกัดมีข้อบังคับทางกฎหมายที่เข้มงวดกว่า เช่น บังคับต้องจัดประชุมสามัญผู้ถือหุ้นประจำปี และงบการเงินต้องผ่านการตรวจสอบโดยผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (CPA) เท่านั้น
ในขณะที่ห้างหุ้นส่วนจำกัดขนาดเล็ก (ทุนไม่เกิน 5 ล้าน, รายได้และสินทรัพย์ไม่เกิน 30 ล้าน) สามารถเลือกใช้ผู้สอบบัญชีภาษีอากร (TA) ในการตรวจสอบงบการเงินได้ ซึ่งช่วยลดค่าใช้จ่ายในระยะยาว
ตารางสรุปเปรียบเทียบ หจก. vs บจก.
| หัวข้อ | ห้างหุ้นส่วนจำกัด (หจก.) | บริษัทจำกัด (บจก.) |
|---|---|---|
| โครงสร้างทุน | ลงเงิน/ทรัพย์สิน/แรงงาน ยืดหยุ่น | แบ่งเป็นหุ้น ขั้นต่ำ 5 บาท/หุ้น |
| ความรับผิด | มีทั้งจำกัดและไม่จำกัดความรับผิด | ผู้ถือหุ้นรับผิดจำกัดตามค่าหุ้น |
| ขั้นตอนจดทะเบียน | เรียบง่าย ทำสัญญาแล้วยื่นได้เลย | รัดกุม มีจองหุ้น–ประชุมจัดตั้ง |
| แบบฟอร์ม | ชุด "หส." | ชุด "บอจ." |
| ค่าธรรมเนียม (ออนไลน์) | 500 บาท | ประมาณ 2,750 บาท |
| ผู้สอบบัญชี | ใช้ TA ได้ (ขนาดเล็ก) | ต้องเป็น CPA เท่านั้น |
| เหมาะกับ | ธุรกิจครอบครัว/รายย่อย ต้นทุนต่ำ | ธุรกิจที่ต้องการความน่าเชื่อถือ ขยายกิจการ |
โดยสรุป ห้างหุ้นส่วนจำกัด เหมาะสำหรับธุรกิจครอบครัวหรือรายย่อยที่ต้องการความคล่องตัวและต้นทุนต่ำ ส่วนบริษัทจำกัด เหมาะสำหรับธุรกิจที่ต้องการสร้างความน่าเชื่อถือ แยกความรับผิดชอบส่วนตัว และมีแผนการระดมทุนหรือขยายกิจการในระดับสากล
ยังไม่แน่ใจว่าธุรกิจของคุณควรจด หจก. หรือ บจก.? ดูบริการจดทะเบียนธุรกิจของไมตรีจิตต์ฯ หรือ ติดต่อเราเพื่อขอคำปรึกษา